geschiedenis

Monumentaal HEMbrug; een bezoek waard!

Gelegen aan het Noordzeekanaal en de Zaan en met een oppervlakte van 42,5 hectare is het HEMbrugterrein een opvallend monument te noemen. Nadat het jarenlang in de vergetelheid was geraakt, wordt haar schoonheid nu langzaamaan weer onthuld aan de regio.

De veiligste plek
Het HEMbrug kent een bijzondere historie. Rond 1895 nam het ministerie van Defensie (toen nog Departement van Oorlog genaamd) deze locatie in gebruik voor de productie van wapens en munitie: De Rijks Artillerie Inrichtingen. Zo werd deze locatie het hart van de Stelling van Amsterdam; het was letterlijk en figuurlijk de veiligste plek van de 135 kilometer lange verdedigingskring. Was er sprake van vijandelijke belegering? Dan kon de stelling in haar eigen munitie voorzien. Ruim een eeuw lang werd op het HEMbrugterrein munitie geproduceerd. Dit gebeurde in zwaar beveiligde gebouwen verspreid over het gehele terrein. Door de jaren heen werden gebouwen gesloopt en toegevoegd. Dat is nog steeds duidelijk te zien aan de vele verschillende bouwstijlen van de gebouwen op het terrein. Wie een wandeling door het omringende bos maakt, ziet ook duidelijk restanten van de historie. Verspreid door het bos liggen aarden wallen en watergangen om schokken op te vangen en vuur tegen te houden. Zo beperkte men de gevolgen in geval van een eventuele explosie.

Leegstand en verval
In de jaren 80 nam het bedrijf Eurometaal de munitieproductie over. Deze productie nam in de 90’er jaren echter steeds verder af. In 2003 sloot Eurometaal definitief zijn deuren. De gebouwen, waar ooit duizenden mensen werkten, kwamen leeg te staan en raakten steeds verder in verval. Het terrein lag er jarenlang verloren bij. Inmiddels wordt deze verborgen schoonheid weer onthuld. De ommekeer begon in 2011 met de renovatie van drie monumentale gebouwen. In 2012 tekenden het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf (inmiddels Rijksvastgoedbedrijf), de gemeente Zaanstad en de provincie Noord-Holland het Afsprakenkader, een overeenkomst om de gezamenlijke aanpak van het terrein te bekrachtigen. En sindsdien wordt het gehele HEMbrugterrein stevig onder de loep genomen. Gebouwen wordt gerenoveerd en weer toegankelijk gemaakt voor bedrijven en publiek.

De naam HEMbrug
De naam HEMbrug verwijst naar de inmiddels verdwenen spoorbrug over het Noordzeekanaal, die Zaandam met Amsterdam verbond. Het woord HEM is de historische naam voor een stuk buitendijks land, in dit geval in het voormalige IJ. Na de aanleg van het Noordzeekanaal werd deze landtong opgehoogd en kwam het beschikbaar voor gebruik

Ideale evenementenlocatie
Inmiddels huisvest het HEMbrug diverse bedrijven, maar is het ook de ideale locatie voor grote en kleine evenementen. In 2017 vindt voor de zesde keer ARTzaanstad plaats op het HEMbrugterrein. Het evenement vindt voor het derde jaar plaats in het karakteristieke Projectielgebouw (gebouw nr. 72).

Wil je meer weten over de geschiedenis van HEMbrug? Kijk dan eens op www.hembrugmuseum.nl.